Vật lý đại cương/Quán tính

Tủ sách mở Wikibooks
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Khái niệm[sửa]

Quán tính là tính chất giữ nguyên chuyển động của một vật khi không có lực tác dụng và chỉ thay đổi dần chuyển động nếu có lực tác dụng. Quán tính của một vật thể hiện như sau:

  • Khi vật không có lực tác dụng hay chịu tác dụng của hai lực cân bằng, vật đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên, vật đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyển động thẳng đều.
  • Khi vật có lực tác dụng hay chịu tác dụng của hai lực không cân bằng, lực sẽ làm biến đổi chuyển động của vật. Tuy nhiên, chuyển động chỉ có thể biến đổi dần dần, không thể xảy ra ngay lập tức.

Thí dụ và Giải thích hiện tượng[sửa]

  • Hành khách ngả người về sau khi xe đột ngột chạy về phía trước. Vì hành khách và xe ban đầu di chuyển với vận tốc như nhau, nhưng khi xe đột ngột chạy về phía trước, hành khách vẫn có xu hướng chuyển động với vận tốc cũ do quán tính, nên ngả người về phía sau.
  • Hành khách ngả người sang bên phải khi xe quẹo sang trái. Vì hành khách vẫn còn chuyển động theo hướng cũ (thẳng) do quán tính trong khi xe chuyển động sang trái, nên hành khách ngả người sang bên phải.
  • Bút tắc mực thì vẩy bút là viết được. Vì sau khi vẩy, bút đã dừng lại, nhưng mực vẫn còn xu hướng chuyển động tiếp vì quán tính, nên mực chuyển động xuống ngòi bút, cung cấp mực để viết tiếp.
  • Khi cán búa lỏng, có thể làm chặt bằng cách gõ mạnh đuôi cán xuống đất. Khi gõ mạnh đuôi cán xuống đất, cán búa đột ngột dừng lại, nhưng do quán tính nên đầu búa tiếp tục chuyển động gần sát cán búa hơn.
  • Khi đặt cốc nước lên tờ giấy mỏng, giật nhanh tờ giấy ra khỏi đáy cốc thì cốc vẫn đứng yên. Vì giấy đã chuyển động (giật ra khỏi cốc) mà cốc vẫn còn xu hướng đứng yên, chưa kịp thay đổi vận tốc do quán tính, nên cốc vẫn đứng yên.
  • Khi đi mà vấp phải đá thì ngã sấp. Vì lúc vấp đá, chân đã dừng lại, nhưng thân vẫn còn xu hướng chuyển động thẳng do quán tính nên ngã sấp.
  • Khi đi mà bị trượt thì ngã ngửa. Vì khi trượt, chân chuyển động nhanh lên, mà thân vẫn còn chuyển động theo vận tốc cũ do quán tính, nên ngã ngửa.

Thay đổi quán tính[sửa]

Nghiên cứu về Bức Xạ Điện Tử cho ta thấy

  1. Khối lượng của mọi vật đều không thay đổi khi vật đó di chuyển với vận tốc dưới vận tốc ánh sáng .
  2. Khi di chuyển với vận tốc ánh sáng , mọi vật sẽ không có Khối lượng
  3. khi vật di chuyển với vận tốc ánh sáng khối lượng của vật đó cũng sẽ thay đổi