Bước tới nội dung

Tây dược

Tủ sách mở Wikibooks

Tây dược hay Thuốc tây là thuốc có chứa dược chất đã được xác định thành phần, công thức, độ tinh khiết và đạt tiêu chuẩn làm thuốc bao gồm cả thuốc tiêm được chiết xuất từ dược liệu, thuốc có kết hợp dược chất với các dược liệu đã được chứng minh về tính an toàn và hiệu quả.

Hình thành và phát triển Tây dược

[sửa]

Tây y được hình thành từ Ông Hippocrates được xem là tổ sư của ngành y . Người ta nhận ra rằng tâm trí đóng một vai trò quan trọng trong chữa bệnh và nó cũng có thể là căn nguyên duy nhất của bệnh . Ông Galen đã đặt nền tảng phát triển cho lý luận y khoa.

Nhiều loại thuốc vẫn được bào chế từ thực vật (như atropine, ephedrine, warfarin, aspirin, digoxin, vinca alkaloids, taxol, hyoscine...) mà loại đầu tiên tên arsphenamine/Salvarsan do ông Paul Ehrlich tìm ra năm 1908 khi ông nhận thấy vi khuẩn nhiễm độc chất nhuộm nhưng tế bào người lại không bị. Hai ông Edward Jenner và Louis Pasteur tìm ra vắc-xin (vaccine). Loại kháng sinh đầu tiên do người Pháp chế ra có tên gọi thuốc sulfa có nguồn gốc từ thuốc nhuộm azo.

Nhiều rắc rối bắt đầu nảy sinh từ đấy. Khoa công nghệ sinh học hiện đại chấp nhận việc bào chế thuốc nhắm đến một quá trình sinh lý cụ thể nhưng đôi khi cũng bào chế thuốc sao cho thích ứng với cơ thể nhằm tránh tác dụng phụ của thuốc.

Mốc thời gian đánh dấu ngành y hiện đại hình thành là khi Robert Koch phát hiện sự lây bệnh do vi khuẩn khoảng năm 1880 và sự ra đời của thuốc kháng sinh năm 1900. Thời kì hiện đại khởi đi từ cuối thế kỷ XVIII tại châu Âu đã sinh ra nhiều tên tuổi có đóng góp nền tảng cho ngành y, chẳng hạn tại Đức và Áo có Rudolf Virchow, Wilhelm Conrad Röntgen, Karl Landsteiner, Otto Loewi; tại Anh có Alexander Fleming, Joseph Lister, Francis Crick; tại Hoa Kỳ có William Williams Keen, Harvey Cushing, William Coley, James D. Watson; tại Pháp có Jean-Martin Charcot, Claude Bernard, Paul Broca và nhiều người ở các nước khác.

Thuốc tây và trị bệnh

[sửa]

Thuốc tây có thể dùng điều trị các bệnh lý khác nhau như

  • Bệnh lý cấp tính . Bệnh nhứt thời như viêm họng, cảm cúm
  • Bệnh lý mãn tính . Bệnh kéo dài trong thời gian lâu như tiểu đường, huyết áp cao, tim mạch
  • Nhiễm trùng . Bệnh do vi khuẩ gây ra như sốt xuất huyết
  • Rối loạn chuyển hóa . Bệnh do rối loạn tiêu hóa như ỉa chảy, táo bón
  • Rối loạn tâm thần . Bệnh do tinh thần bất an như trầm cảm, lo âu, mất ngủ

Nó có thể được sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp với nhau để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất. Tuy nhiên, do thuốc tây có chứa các hoạt chất hóa học có thể gây ra một số tác dụng phụ, vì vậy hãy đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng và dùng theo chỉ định của bác sĩ nếu là thuốc kê đơn.

Dạng thuốc tây

[sửa]

Thuốc tây được bào chế ở nhiều dạng

  • Thuốc viên . Thuốc ở dạng viên tròn hay bầu dục (viên nang, viên nén).
  • Thuốc nước . Thuốc ở dạng chất lỏng như thuốc ho nước, nước biển
  • Thuốc bôi xức . Thuốc bôi trên da như Polyporin
  • Thuốc nhỏ giọt . Thuốc nhỏ vào Tai, Mắt
  • Thuốc hít . Thuốc hít qua lỗ mũi như thuốc xịt mũi hoặc thuốc hít hen suyễn
  • Thuốc cao dán da . Thuốc được dán dính vào da như Salonpas
  • Thuốc ngậm viên đặt dưới lưỡi (còn gọi là thuốc ngậm dưới lưỡi; thuốc được hấp thu vào mạch máu và đi vào máu),
  • Thuốc tiêm chích như thuốc tiêm tĩnh mạch.


Loại thuốc tây

[sửa]

Xem them

[sửa]

Nguyên liệu thuốc tây

[sửa]

Dược chất tác động lên cơ thể con người giúp ngăn ngừa, điều trị và giảm bớt các triệu chứng của bệnh.

Dược chất có thể lấy từ nguồn tự nhiên như Khoáng vật, Chiết xuất động – thực vật, nguồn tổng hợp hoặc bán tổng hợp. Những loại khác như kháng sinh (penicillin), là sản phẩm thứ cấp của các sinh vật như nấm và một số thậm chí còn được biến đổi sinh học bằng cách chèn gen vào vi khuẩn khiến chúng tạo ra chất mong muốn.

Đơn thuốc

[sửa]

Thuốc tây được sản xuất và phân phối bởi các công ty dược phẩm và thường được bán tại các cửa hàng, nhà thuốc, được kê đơn bởi các chuyên gia y tế . Bác sĩ thăm dò bệnh tình của bệnh nhân rồi viết toa mua thuốc (đơn thuốc) tri bệnh . Bệnh nhân lấy toa mua thuốc đến cửa tiệm bán thuốc mua thuốc về nhà dùng

Thuốc bán ở các tiệm thuốc có 2 loại

  • Thuốc tây không kê đơn (OTC) có thể mua dùng mà không cần chỉ định của bác sĩ hay toa khám bệnh bác sĩ . Sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất ghi trên bao bì sản phẩm
  • Thuốc tây kê đơn (còn gọi là thuốc theo toa). Thuốc kê đơn cần có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.