Lịch sử hình thành và phát triển Y dược
Thảo dược Đông y
[sửa]Thảo dược đã có từ rất lâu trên mọi nền văn hóa. Bằng chứng bằng văn bản lâu đời nhất được tìm thấy trên một cổ vật của nền văn hóa Sumerian có niên đại 5.000 năm lịch sử ở Ấn Độ, chỉ có 12 công thức nhưng có thể chữa được vô số các loại bệnh khác nhau từ 250 loại cây, bao gồm cả cây anh túc.
Thần nông ở Trung quốc là người đầu tiên chế tạo thuốc thảo dược và viết sách thuốc thảo dược dùng trong việc trị bệnh
Riêng ở Việt Nam, các vị lương y đã sử dụng thảo dược ngay từ thời khai thiên lập quốc với hai loại thuốc chính là
- Thuốc bắc – cây cỏ được nhập từ Trung Hoa
- Thuốc Nam –chủ yếu dùng cây cỏ trong chính đất nước của mình.
Tây dược Tây y
[sửa]Tây y được hình thành từ Ông Hippocrates được xem là tổ sư của ngành y . Người ta nhận ra rằng tâm trí đóng một vai trò quan trọng trong chữa bệnh và nó cũng có thể là căn nguyên duy nhất của bệnh . Ông Galen đã đặt nền tảng phát triển cho lý luận y khoa.
Nhiều loại thuốc vẫn được bào chế từ thực vật (như atropine, ephedrine, warfarin, aspirin, digoxin, vinca alkaloids, taxol, hyoscine...) mà loại đầu tiên tên arsphenamine/Salvarsan do ông Paul Ehrlich tìm ra năm 1908 khi ông nhận thấy vi khuẩn nhiễm độc chất nhuộm nhưng tế bào người lại không bị. Hai ông Edward Jenner và Louis Pasteur tìm ra vắc-xin (vaccine). Loại kháng sinh đầu tiên do người Pháp chế ra có tên gọi thuốc sulfa có nguồn gốc từ thuốc nhuộm azo.
Nhiều rắc rối bắt đầu nảy sinh từ đấy. Khoa công nghệ sinh học hiện đại chấp nhận việc bào chế thuốc nhắm đến một quá trình sinh lý cụ thể nhưng đôi khi cũng bào chế thuốc sao cho thích ứng với cơ thể nhằm tránh tác dụng phụ của thuốc.
Mốc thời gian đánh dấu ngành y hiện đại hình thành là khi Robert Koch phát hiện sự lây bệnh do vi khuẩn khoảng năm 1880 và sự ra đời của thuốc kháng sinh năm 1900. Thời kì hiện đại khởi đi từ cuối thế kỷ XVIII tại châu Âu đã sinh ra nhiều tên tuổi có đóng góp nền tảng cho ngành y, chẳng hạn tại Đức và Áo có Rudolf Virchow, Wilhelm Conrad Röntgen, Karl Landsteiner, Otto Loewi; tại Anh có Alexander Fleming, Joseph Lister, Francis Crick; tại Hoa Kỳ có William Williams Keen, Harvey Cushing, William Coley, James D. Watson; tại Pháp có Jean-Martin Charcot, Claude Bernard, Paul Broca và nhiều người ở các nước khác.
Để có thể điều chế ra thuốc tây như bây giờ phải cần rất nhiều công trình nghiên cứu lâu dài từ các chuyên gia am hiểu về lĩnh vực y dược. Một loại thuốc hoàn chỉnh phải trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau.
Nguồn gốc ban đầu của thuốc tây được hình thành từ thời cổ đại, các nền văn minh cổ như là Ai Cập, Hy Lạp và La Mã đã sử dụng các loại thảo mộc và khoáng chất để điều trị bệnh. Ví dụ, người Ai Cập cổ đại sử dụng cây papyrus để điều trị đau bụng, cây nho để trị sốt.
Vào thế kỷ 16, nhà bác học người Đức – Paracelsus đã phát triển phương pháp chiết xuất các hoạt chất từ thảo mộc. Phương pháp này đã giúp cải thiện độ hiệu quả và tính an toàn của các loại thuốc thảo dược. Dấu mốc phát triển nhờ vào việc tách các thành phần “thiết yếu” thông qua việc chưng cất đã thu lại kết quả tốt đẹp và là một bước tiến lớn an toàn trong ngành dược. (1)
Sang giữa thế kỷ 19, các nhà khoa học đã bắt đầu nghiên cứu và phát triển các loại thuốc tổng hợp. Thuốc tổng hợp là các loại thuốc được tạo ra từ các nguyên tố và các phản ứng hóa học.
Đến giai đoạn thế kỷ 20, ngành công nghiệp dược phẩm phát triển mạnh mẽ. Các nhà khoa học đã phát triển nhiều loại thuốc mới để điều trị các bệnh lý khác nhau, bao gồm thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, thuốc hạ huyết áp, thuốc tiểu đường, thuốc chữa tim mạch,… và ứng dụng rộng rãi trên khắp thế giới nhằm phục vụ sức khỏe toàn cầu.
Nhờ những tiến bộ trong nghiên cứu và phát triển thuốc, thuốc tây đã trở thành một trong những phương pháp điều trị bệnh hiệu quả nhất trong giai đoạn hiện tại. Các loại thuốc mới sẽ được phát triển dựa trên những hiểu biết sâu sắc về cơ chế sinh học của bệnh. Nhờ vậy mà sức khỏe và tuổi thọ của con người cũng được cải thiện đáng kể.
Trong tương lai, ngành công nghiệp sản xuất thuốc sẽ tiếp tục phát triển với những tiến bộ mới trong nghiên cứu với nhiều hoạt chất kháng bệnh khác nhau. Các nhà khoa học sẽ phát triển các loại thuốc mới để điều trị các bệnh lý hiện chưa có cách chữa trị hoặc để cải thiện mức độ hiệu quả và tính an toàn của các loại thuốc hiện có.